چکيده
جمهوری اسلامي ايران و سلطان نشين عمان به عنوان دو کنش گر منطقه ای، )البته دو کنش گری که به لحاظ
پتانسيل و وزن منطقه ای با يکديگر تفاوت های آشکاری دارند( در طول چند دهه اخير روابط باثبات و
سازنده ای با يکديگر داشته اند، روابطي که هر کدام از اين دو کنش گر دلايل خاص خود را برای حفظ و
گسترش آن داشته و دارند. از زاويه نگاه ايران، رابطه با عمان ابزاری برای ايجاد شکاف در جبهه عربي به
رهبری عربستان سعودی و موزانه تهديد اين جبهه است. افزون بر اين، گسترش روابط با عمان گام موثر ديگری
جهت کسب شناسايي قدرت منطقه ای ايران است. در سوی ديگر، رابطه با ايران فرصتي مناسب برای عمان
جهت بدست آوردن منافع اقتصادی )به ويژه در حوزه انرژی( و کسب پرستيژ منطقه ای به عنوان يک بازيگر
مستقل و البته يک ميانجي موثر است. در مجموع، رابطه ايران و عمان رابطه ای سازنده و روبه رشد است،
رابطه ای که با توجه به تاکيد موکد سياست خارجي ايران در دوره رياست جمهوری حسن روحاني بر گسترش
رابطه با همسايگان بيش از پيش در اولويت سياست خارجي ايران قرار دارد. با توجه به اين توضيح، اين مطالعه

جهت پاسخگويي به اين پرسش پژوهشي اصلي طراحي شد: زمينه های همگرايي و واگرايي در روابط جمهوری
اسلامي ايران وسلطان نشين عمان کدامند؟
در پاسخ به اين پرسش فرضيه اصلي اين پژوهش بيان مي کند که:

موقعيت استراتژيک ژئوپوليتيکي دو کشور، اهميت همکاری های اقتصادی و ضرورت های امنيتي از عوامل مهم

همگرايي ميان دو کنش گر و تعهدات منطقه ای سلطان نشين عمان در چارچوب شورای همکاری خليج فارس و
روابط دو جانبه اين کشور با آمريکا و اسرائيل عامل اصلي واگرايي در روابط اين کشور با جمهوری اسلامي
ايران است.

فهرست مطالب

عنوان صفحه

فصل اوّل : کلیات

-1-1 بيان مساله.... 1

-2-1 پيشينه پژوهش 5

-3-1 هدف تحقيق. ... 7

-4-1 اهميت و انگيزه تحقيق. .. 7

-5-1 سئوال اصلي. ... 8

-6-1 فرضيه اصلي. ... 8

-7-1 متغيرهای پژوهش 8

-8-1 تعاريف نظری و عملياتي مفاهيم و متغيرها . 8

-9-1 نوع تحقيق. .... 11

-11-1 روش پژوهش. . 11

-11-1 محدوديت ها و مشکلات تحقيق .. 11

-12-1 سازماندهي تحقيق. 11

فصل دوم: چارچوب نظری

مقدمه. . 12

4

-1-2 مفهوم موازنه تهديد. 13

-2-2 نظريه نسبت دادن موقعيت. .... 25

جمع بندی 28

فصل سوم: زمینه های همگرایی بین ایران و عمان

مقدمه. . 31

-1-3 پيشينه همگرايي تاريخي ايران و عمان . 32

-2-3 همگرايي اقتصادی ايران و عمان .... 44

-3-3 همگرايي ايران و عمان در حوزه انرژی. .... 54

-4-3 زمينه های ژئوپوليتيکي همگرايي. .... 56

-5-3 همگرايي سياسي. ... 63

جمع بندی 66

فصل چهارم: زمینه های واگرایی میان ایران و عمان

مقدمه. . 67

-1-4 نگاه متفاوت ايران و عمان به امنيت منطقه ای. .... 67

-2-4 واگرايي ميان سياست های امنيتي ايران و عمان. .. 81

-3-4 اختلاف ايران و عمان بر سر روابط عمان با اسرائيل. ... 81

-4-4 روابط عمان و ايالات متحده آمريکا .... 82

-5-4 ديدگاه عمان در زمينه پرونده هسته ای و تحريم ايران.. 86

5

-6-4 تضاد منافع عمان به عنوان عضوی از کشورهای شورای همکاری خليج فارس با ايران 91

-7-4 مواضع سلطان نشين عمان در قبال جنگ تحميلي عراق عليه جمهوری اسلامي ايران.. 92

-8-4 ساير زمينه های واگرايي در روابط ايران و عمان. 96

جمع بندی ..... 99

نتیجه گیری. . 101

کتاب نامه. .. 101

پیوست. 111