قسمت هایی از محتوا:

عبدالملک مکاتبات را آغاز کرده است؛ زیرا نامه نخست پاسخی از ابن اباض به نامه قبلی از خلیفه بوده که از طریق سنان بن عاصم نامی فرستده شده است132. از این نکته و یاد آوری نامه خلیفه به نجده بن عامر ،می توان یکی از شیوه های عبدالملک را در رفتار با خوارج دریافت:رشوه دادن،درست چنان که به نجده حکومت یمامه پیشنهاد شد و به رهبر خوارج اباضی ،گرفتن مستمری ؛در حالی که اولی رشوه را نپذیرفت،به نظر میآید که دومی آن را پذیرفت؛چنانچه می بینیم حجاج به جابر ماهانه می پردازد.

روش عبدالملک زیرکانه بود:حتی،اگر رشوه رد می شد ،مکاتبه ممکن بود رهبر را از پیروان جدا کند زیرا(چنان که در مورد نجده)شک آنان را بر می انگیخت ؛یا،چنان که در مورد رهبر اباضی ها ،باعث شدیدتر شدن اختلافات عقیده بین فرقه و دیگر گروه های خوارج شد،و به این ترتی مانع اتحاد آنان در تشکیل جبهه ای واحد در برابر خلیفه گردید .

اما جانشین عبدالملک ظاهراً این سیاست را دنبال نکرد ،زیرا فرقه اباضی می خواست بر او شمشیر بکشد. موفقیت عبدالملک در آرام کردن همهً جنبش های مخالف تا پایان سلطنتش وحدت تازه ای به امپراتوری داد که همراه اصلاحات اداری او بنیان استواری برای دست آورد های بهتر پسر او،ولید،در توسعه امپراتوری اسلامی نهاد.

سلطهامویان ( عرب در ایران):

با روی كارآمدن خاندان اموی در سال 41 هـ وضعیتكاملا‌ دگرگون شد و ملل مغلوب در شرایطی بسیار سخت قرار گرفتند. (معاویه‌بنابی‌سفیان)نهاد خلا‌فت را به سلطنت تغییر داد و از این پس خلیفه دیگر نه جانشینرسول‌ا...، بلكه جانشین خداوند شمرده شد. حكومت بنی‌امیه كه از سال 41 تا 132 هـ .قبه طول انجامید، بر پایه تفاخر نژادی استوار گشت و یك حكومت محض عربی بود كه در آنغیر عرب به شدت تحقیر می‌شد.

امویان غیرعرب را(موالی)یعنی بندگاننامیدند و این موالی شامل مسلمانان غیرعربی كه در جنگ با مسلمین شركت نكرده و اسیرنشده بودند نیز می‌شد. از نظر عرب در این مقطع موالی بندگان آزاد كرده آنان به حسابمی‌آمد. گذشته از این غیرمسلمانان نیز موالی خوانده شدند و از هرگونه حق و حقوقیمحروم.
عبدالحسین زرین كوب درباره رفتار عرب با موالی، چنین می‌نویسد: باآنها در یك صف راه نمی‌رفتند و بر یك خوان نمی‌نشستند.

و......