علوم باغبانی گرایش فیزیولوژي و اصلاح گیاهان داروئی
موضوع:
اثر تنش قطع آب و کود نیتروژن بر عملکرد و اجزاء عملکرد دو رقم کرچک

فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده . ............................................................................................................................................................................... 1
فصل اول . ........................................................................................................................................................................... 2
مقدمه ............................................................................................................................................................................ 2
1-1 هدف از تحقیق: ................................................................................................................................................. 3
1-2 ضرورت تحقیق: ................................................................................................................................................ 4
فصل دوم ........................................................................................................................................................................... 5
بررسی منابع . .................................................................................................................................................................. 5
2-1 گیاه شناسی کرچک............................................................................................................................................ 6
2-2 پراکنش جغرافیایی ............................................................................................................................................. 6
2-3 نیازهاي اکولوژیکی ............................................................................................................................................ 6
2-4 آفات و بیمارها .................................................................................................................................................. 7
2-5 ارقام کرچک ...................................................................................................................................................... 7
2-6 روش تکثیر........................................................................................................................................................ 7
2-7 آبیاري ............................................................................................................................................................... 8
2-8 برداشت ............................................................................................................................................................. 8
2-9 قسمت مورد استفاده و کاربرد آن . ....................................................................................................................... 8
2-10 خشکسالی ....................................................................................................................................................... 9
2-11 خشکی . ........................................................................................................................................................... 9
2-12 تعریف تنش .................................................................................................................................................. 10
2-13 انواع تنش . ..................................................................................................................................................... 10
2-14 تنش خشکی و چگونگی پیدایش آن .............................................................................................................. 10
2-15 ازت . .................................................................................................................................................................. 11
نیتروژن معدنی:........................................................................................................................................................ 11
نیتروژن آلی: ............................................................................................................................................................ 13
کودهاي نیتروژنه: . .................................................................................................................................................... 14
ب
منابع شیمیایی کودهاي نیتروژنی: . ............................................................................................................................. 14
14 ................................................................................................................................... : (NH آمونیاك بدون آب ( 3
آمونیاك مایع:........................................................................................................................................................... 15
15 ......................................................................................................................................................... . :(Urea) اوره
16 ........................................................................................................................................... :(AS) سولفات آمونیوم
نیترات آمونیوم: ........................................................................................................................................................ 16
میزان نیتروژن در گیاه:.............................................................................................................................................. 17
2-16 مکانیسم هاي مقاومت گیاه به تنش ..................................................................................................................... 18
2-17 تاثیر کودهاي ازته در گیاهان ............................................................................................................................... 21
2-18 اثر تنش خشکی وکود ازت بر درصد روغن در گیاهان ........................................................................................ 23
2-19 اثر تنش خشکی وکود ازت بر غلظت فلاونوئید در گیاهان .................................................................................. 23
2-20 اثر تنش خشکی وکود ازت بر غلظت پرولین در گیاهان ...................................................................................... 24
2-21 اثر تنش خشکی وکود ازت بر غلظت کربوهیدرات در گیاهان.............................................................................. 25
2-22 اثر تنش خشکی و کود ازت بر محتواي نسبی آب برگ در گیاهان ....................................................................... 26
2-23 اثر تنش خشکی وکود ازت بر فعالیت آنزیم هاي آنتی اکسیدانت در گیاهان ......................................................... 26
2-24 اثر تنش خشکی وکود ازت بر درصد پروتئین دانه در گیاهان ............................................................................... 27
2-25 اثر تنش خشکی وکود ازت بر غلظت رنگیزه هاي گیاهی در گیاهان .................................................................... 28
2-26 اثر تنش خشکی وکود ازت بر وزن هزار دانه در گیاهان....................................................................................... 29
2-27 اثر تنش خشکی و کود ازت بر خصوصیات مورفولوژیک گیاهان . ........................................................................ 31
2-28 اثر تنش خشکی و کود ازت بر پروتئین برگ در گیاهان . ...................................................................................... 33
فصل سوم......................................................................................................................................................................... 34
مواد و روشها ............................................................................................................................................................... 34
3-1 محل اجراي طرح............................................................................................................................................. 35
3-2 مشخصات طرح ............................................................................................................................................... 35
الف- آبیاري (عامل اصلی) .................................................................................................................................. 35
ب- ارقام مورد استفاده (عوامل فرعی) . ................................................................................................................ 35
پ- کود ازت (عوامل فرعی) .............................................................................................................................. 35
3-3 آماده سازي زمین ............................................................................................................................................. 36
3-4 عملیات داشت ................................................................................................................................................. 36
3-5 مبارزه با علف هاي هرز ................................................................................................................................... 36
ج
3-6 اعمال تیمارها .................................................................................................................................................. 37
3-6-1 اعمال تیمارهاي کودي ............................................................................................................................ 37
3-6-2 اعمال تیمارهاي تنش قطع آب . ................................................................................................................ 37
3-7 نحوه نمونه برداري و اندازه گیري .................................................................................................................... 38
3-7-1 ارتفاع بوته .............................................................................................................................................. 38
3-7-2 ارتفاع گل آذین ....................................................................................................................................... 38
3-7-3 وزن هزار دانه ......................................................................................................................................... 38
38.................................... ( بر طبق روش ریچی و همکاران( 1990 (RWC) 3-7-4 اندازه گیري میزان رطوبت نسبی
3-7-5 اندازه گیري رنگیزه ها ............................................................................................................................. 39
3-7-6 اندازه گیري روغن بذر ............................................................................................................................ 39
41......................................................................................... ( 3-7-7 اندازه گیري پرولین (بیتس و همکاران، 1973
42....................................................................... ( 3-7-8 اندازه گیري کل قندهاي محلول به روش (اشلیگل، 1986
3-7-9 اندازه گیري محتوي فلاونوئید ................................................................................................................. 43
43............................................................................................ ( 3-7-10 اندازه گیري پروتئین دانه (کجلدال، 1932
مرحله اول: هضم ماده غذایی .......................................................................................................................... 44
مرحله دوم: مرحله تقطیر ............................................................................................................................ 44
مرحله سوم: مرحله تیتراسیون ..................................................................................................................... 45
تهیه مواد و محلولها ................................................................................................................................................. 46
3-7-11 اندازه گیري فعالیت کاتالاز .................................................................................................................... 46
3-7-12 اندازه گیري فعالیت گایاکول پراکسیداز .................................................................................................. 46
3-7-12-1 روش محاسبه فعالیت آنزیمی ....................................................................................................... 47
3-7-13 سنجش غلظت پروتئین محلول برگ . ..................................................................................................... 48
3-8 تجزیه داده ها .................................................................................................................................................. 48
فصل چهارم . ..................................................................................................................................................................... 49
نتایج بحث ................................................................................................................................................................... 49
4-1 اثر تنش خشکی وکود ازت بر درصد روغن در گیاه داروئی کرچک .................................................................. 50
4-2 اثر تنش خشکی وکود ازت بر غلظت فلاونوئید در گیاه داروئی کرچک............................................................. 52
4-3 اثر تنش خشکی وکود ازت بر غلظت پرولین در گیاه داروئی کرچک ................................................................ 53
4-4 اثر تنش خشکی وکود ازت بر غلظت کربوهیدرات در گیاه داروئی کرچک . ....................................................... 57
4-5 اثر تنش خشکی و کود ازت بر محتواي نسبی آب برگ در گیاه داروئی کرچک ................................................. 59

=====

١ ھدف از تحقیق: -١
هدف از این پژوهش بررسی اثر تنش خشکی و میزان نیتروژن مصرفی و بر همکنش آنها بر برخی از
صفات فیزیولوژیک و مورفولوژیک گیاه دارویی کرچک جهت استفاده بهینه از امکانات کشاورزي شهرستان

دامغان و یافتن گونههاي مقاوم به تنش خشکی و همچنین افزایش میزان ماده موثره و درصد روغن در ارقام
مختلف گیاه داروئی کرچک با استفاده از تیمار نیتروژن و تنش قطع آب و در نهایت شناسایی بهترین شرایط
رشد جهت کشت ارقام مختلف این گیاه داروئی در مقیاس صنعتی و اعمال تنش خشکی براي به دست
آوردن مناسبترین سطح تنش که بتوان بیشترین میزان محصول را تولید، کرد میباشد.
١ ضرورت تحقیق: -٢
با توجه به اینکه کرچک یکی از گیاهان داروئی مهم در جهان بوده و از این گیاه در صنایع داروئی استفاده
زیادي به عمل میآید، لذا بهبود کمیت و کیفیت این گیاه جهت افزایش کارایی آن در موارد بالا از اهمیت
ویژهاي برخوردار است، به دلیل اینکه بهبود کمیت و کیفیت این گیاه تا حد زیادي تحت تاثیر آبیاري و
تغذیه کودي مناسب میباشد و نتایج تحقیقات کمی در ایران در دسترس میباشد، لزوم اجراي آزمایشاتی
جهت بررسی و یافتن بهترین رژیم آبیاري و همچنین مقادیر کود مناسب ازت براي این گیاه مورد نیاز است.
بدین منظور براي بررسی عملکرد، اجزاء عملکرد و درصد روغن گیاه داروئی کرچک تحت شرایط تنش
خشکی و کود ازت در ارقام مختلف این گیاه در مزرعه دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان آزمایشی در قالب
به صورت اسپلیت فاکتوریل در سه تکرار انجام گردید. (RCBD) طرح پایه بلوكهاي کامل تصادفی ............