فهرست مطالب

پيشگفتار

الف – موضوع تحقيق

ب – هدف از انتخاب موضوع

ج – روش تحقيق

د – نماي كلي از موضوعات مورد بحث

مقدمه

فصل اول : كليات و مفاهيم

مقدمه

بخش اول : تاريخچه حق شفعه

بخش دوم : مفهوم حق شفعه

مبحث اول: مفهوم لغوي حق شفعه

مبحث دوم : مفهوم اصطلاحي

بخش سوم : اوصاف حق شفعه

مبحث اول : حق شفعه، حق مالي است

مبحث دوم : حق شفعه، حقي عيني است

مبحث سوم : حق شفعه به ارث انتقال مي‌يابد

مسائل :

مسأله اول : چگونگي تقسيم حق شفعه ميان وراث

مسأله دوم : صرفنظر نمودن يك از وراث از حق شفعه خويش

مسأله سوم : همسر متوفي و حق شفعه به ارث رسيده

مبحث چهارم : حق شفعه قابل انتقال نيست

مبحث پنجم : حق شفعه قابل اسقاط است

مبحث ششم : حق شفعه از آثار بيع صحيح است

مبحث هفتم : حق شفعه قابل تبعيض نيست

فصل دوم : شرايط ايجاد حق شفعه

مقدمه

شرط اول : غير منقول بودن مورد شفعه

شرط دوم : قابل تقسيم بودن مورد شفعه

شرط سوم : لزوم شركت

استثناء بر شرط

شرط چهارم : محدود بودن شركاء به دو نفر

شرط پنجم : انتقال سهم مشترك بواسطه بيع

چند نكته

نكته اول : وقفي بودن حصة يكي از دو شريك

بند اول : ديدگاه فقها

بند دوم : ديدگاه قانونگذار

نكته دوم : خياري بودن بيع

بند اول :‌ ديدگاه فقها

بند دوم : ديدگاه قانونگذار

نكته سوم : بيع فضولي

نكته چهارم : اقاله بيع

نكته پنجم : فسخ بيع

فصل سوم : زوال حق شفعه

زوال اختياري وقهري

اسباب زوال حق شفعه

مبحث اول : اسباب ارادي زوال حق شفعه

الف: اسقاط حق پيش از بيع

ب: فروش حصه از جانب شفيع

مبحث دوم : اسباب قهري زوال حق شفعه

الف: فوريت در حق شفعه

ب: ناتواني و مسامحه شفيع در تأديه ثمن

ج: تلف مبيع پيش از اخذ به شفعه

د: تلف مبيع پس از اخذ به شفعه

فصل چهارم : اخذ به شفعه

ماهيت اخذ به شفعه و تعريف آن

شرايط شفيع

دعواي اخذ به شفعه

خلاصه و نتيجه گيري

فهرست منابع

 

 

==========

همسر متوفا و حق شفعة‌ به ارث رسيده

قانون مدني در اين زمينه حكم خاصي ندارد، اما فقها در آثار خويش، به اين نكته توجه كرده و در مثالهايي كه براي به ارث رسيدن حق شفعه آورده‌اند، غالباً ميزان سهم همسر را نيز از اين حق بيان مي‌كنند[1] و چنانكه شهيد دوم و صاحب جواهر بيان مي‌دارند، علت ذكر مثال همسر براي دفع اين توهم است كه چون او از برخي از متروكات ارث نمي‌برد، پس از حق شفعه نيز نبايد ارث ببرد[2].

يكي ازشارحان قانون مدني در اين زمينه بيان مي‌دارد: «عده‌اي از فقهاء برآنند كه چنانچه تمامي ورثه توافق در اخذ بشفعه بنمايند ثمن از مبيع از آن زوجه و هفت ثمن ديگر از آن پسر خواهد بود اگر چه مبيع زمين يا عرصه يا بنا باشد، زيرا استحقاق زوجه از ثمن مبيع به اعتبار آن است كه حق شفعه حق مالي مستقلي است مانند اموال ديگر مورث كه به ورثه منتقل مي‌گردد. از نظر تحليلي مي‌توان گفت كه حق شفعه مانند حق خيار به اعتبار متعلق، مال شناخته مي‌شود والا به خودي خود ارزش مالي نخواهد داشت و زوجه به اعتبار متعلق حق شفعه ارث خواهد برد. بنابراين هرگاه متعلق حق شفعه از اموالي باشد كه زوجه از ارث آن مرحوم است مانند اراضي، زوجه نصيبي از حق شفعه نخواهد داشت و چنانچه متعلق حق شفعه زميني است

و.........