بزهکار و مسئولیت کیفری

گفتار نخست

مفهوم بزهکار

الف) بزهکار و عنصر روانی جرم

ب) بزهکار و عنصر مادی جرم

ویژگیهای کلی صورتهای مختلف معاونت در جرم

ج) مسؤول کیفری فعل غیر

 و...........

به طور کلی، قاعدة عامی که از مجموع مقررات کیفری در این زمینه می‌توان استنباط کرد این است که هر کس وظیفة حفظ و مراقبت و یا نظارت بر افعال دیگری را به عهده داشته باشد و در ادای تکلیف خود اهمال کند و به این سبب جرمی از ناحیه دیگری ارتکاب یابد مسؤول است، هر چند تقصیر خود مرتکب و یا شخص ثالث نیز در وقوع این جرم موثر باشد.

3- مبانی مسؤولیت کیفری ناشی از فعل غیر

علمای حقوق دربارة مبانی مسؤولیت کیفری نایش از فعل غیر در مجموع از دو نظریه دفاع کرده‌اند؛ نظریة‌خطر و نظریة خطا.

- نظریه خطر: مدافعان این نظریه هر چند در استدلالهای خود این لفظ را به صراحت به کار نبرده‌اند، ولی در اساس بر این عقیده‌اند که ثروت و قدرت بیشتر یعنی قبول مسؤولیت سنگین‌تر. بنابراین، سرمایه‌داران، مدیران و کارفرمایان مؤسسات صنعتی و کارخانه‌ها که هر یک بنا به وضع و مقام اجتماعی نسبت به کارگران، افزارمندان و یا گماشتگان خود در طلب کسب مزایا و امتیازهای بیشتری هستند باید خطرهای برخورداری از این مزایا و امتیازها را بپذیرند. به ویژه منافعی که به این ترتیب کسب می‌کنند عموما از قبل کسانی است که بیشتر در معرض ارتکاب جرم قرار دارند. مسؤولیت آنان را باید ما به ازاء سود حاصل از کار دیگران به شمار آورد.

- شروط تحقق مسؤولیت کیفری ناشی از فعل غیر

تحقق مسؤولیت کیفری ناشی از فعل غیر مستلزم اجتماع شروطی در افعال مباشر جرم و نیز در افعال مسؤول کیفری ناشی از فعل او است:

- شروط افعال مباشر جرم: نخستین شرط تحقق این نوع مسؤولیت، فعل مادی قابل مجازات دیگری است. فعل مجرمانه غیر که مبنای عینی مسؤولیت کیفری به شمار می‌آید مع هذا باید به اوصافی چند مقید باشد.

1- فعل مذکور تخلف از مقرراتی باشد که مسؤول کیفری فعل غیر شخصا ملتزم به رعایت و اجرای آن بوده است.

و............