اثر 8 هفته تمرینات ادراکی- حرکتی بر بهبود برخی قابلیت هاي حرکتی و شناختی کودکان مبتلا به اختلالات هماهنگی رشدي

فهرست

عنوان صفحه
فصل اول: طرح پژوهش
مقدمه و بیان مسئله ......................................................................................................................................................... 2
اهمیت و ضرورت............................................................................................................................................................... 6
اهداف پایان نامه .............................................................................................................................................................. 7
هدف کلی ....................................................................................................................................................................... 7
اهدف اختصاصی . ........................................................................................................................................................... 8
پیشفرضهاي پژوهش .................................................................................................................................................... 8
فرضیهها .............................................................................................................................................................................. 9
محدودیت هاي پژوهش ................................................................................................................................................... 9
قلمرو پژوهش ................................................................................................................................................................ 9
محدودیت هاي غیر قابل کنترل................................................................................................................................. 10
تعاریف مفهومی و عملیاتی پژوهش . .............................................................................................................................. 10
اختلال هماهنگی رشدي . ........................................................................................................................................... 10
تمرینات ادراکی- حرکتی . .......................................................................................................................................... 10
پیش بینی ..................................................................................................................................................................... 11
تعادل ایستا ................................................................................................................................................................... 11
تعادل پویا .................................................................................................................................................................... 11
حافظه فعال .................................................................................................................................................................. 12
زمان واکنش ................................................................................................................................................................. 12
فصل دوم: مبانی نظري و پیشینه تحقیق
مقدمه .................................................................................................................................................................................. 15
اختلال رشدي ویژه . ....................................................................................................................................................... 15
اختلال هماهنگی رشدي . ........................................................................................................................................... 16
چیست؟ . ........................................................................................................................................................... 16 DCD
نام هاي دیگر ................................................................................................................................................................ 17
یک کودك را تحت تاثیر قرار می دهد؟ ........................................................................................ 17 DCD چگونه
مشکلات حرکتی......................................................................................................................................................... 17
نارسایی حرکتی- برنامه ریزي حرکتی درشت . ..................................................................................................... 17
مشکلات در ضمینه مهارتهاي حرکتی ضعیف . ................................................................................................. 17
ادراك بصري؛ مشکلات حرکت بصري ................................................................................................................. 18
ادراك ............................................................................................................................................................................. 18
عدم یکپارچگی حسی ............................................................................................................................................... 19
ب
ضعف آگاهی و هشیاري بدنی ................................................................................................................................... 19
تنش کم عضلانی ........................................................................................................................................................ 19
وضعیت قرارگیري بدن .......................................................................................................................................... 19
سازماندهی ................................................................................................................................................................. 20
یادگیري وظایف جدید یا دشوار .......................................................................................................................... 21
مشکلات رفتاري ............................................................................................................................................................ 21
ضعف توجه ............................................................................................................................................................... 22
ضعف تمرکز ............................................................................................................................................................. 22
ضعف اعتماد به نفس و نا امیدي ........................................................................................................................ 23
تغییرپذیري .............................................................................................................................................................. 23
مشکلات اجتماعی ..................................................................................................................................................... 23
در خانه ..................................................................................................................................................................... 23
مشکلات مراقبت از خود ..................................................................................................................................... 23
غذا خوردن ............................................................................................................................................................ 24
لباس پوشیدن ..................................................................................................................................................... 24
در مدرسه ................................................................................................................................................................. 24
مشکلات خاص در یادگیري ............................................................................................................................. 24
زبان ......................................................................................................................................................................... 25
نوشتن ................................................................................................................................................................... 25
خواندن .................................................................................................................................................................. 25
علل خام حرکتی چیست؟ ........................................................................................................................................... 26
عوامل مربوط به مادر ................................................................................................................................................ 27
عوامل مربوط به زایمان ............................................................................................................................................ 27
عوامل روانی اجتماعی رشد .................................................................................................................................... 28
داشتن انتظارات نامعقول از کودك ................................................................................................................... 28
بد رفتاري با کودك .............................................................................................................................................. 29
بد کارکردي هاي مغزي ......................................................................................................................................... 29
فرضیه مخچه .......................................................................................................................................................... 30
فرضیه هسته هاي قاعدهاي ................................................................................................................................. 31
فرضیه آهیانه ........................................................................................................................................................... 33
مناطق دیگر ............................................................................................................................................................. 34
اختلالات عصبی حرکتی ........................................................................................................................................ 35
اختلالات تشنجی .................................................................................................................................................. 35
اختلالات تکانشی .................................................................................................................................................... 35
پیشنهادات و فعالیتهایی براي مهارتهاي حرکتی در حال توسعه .................................................................. 35
فاکتورهاي اندازه گیري شده .......................................................................................................................................... 37
ت
تعادل ...................................................................................................................................................................................... 37
اهمیت تعادل در وضعیت بدنی ..................................................................................................................................... 38
تعادل ایستا ....................................................................................................................................................................... 38
تعادل پویا............................................................................................................................................................................. 39
تئوريهاي تعادل.................................................................................................................................................................. 39
تئوري رفلکس سلسله مراتبی .................................................................................................................................... 39
تئوري سیستمها . .......................................................................................................................................................... 39
سیستمهاي درگیر در کنترل تعادل . ........................................................................................................................... 40
مکانیزمهاي حرکتی در کنترل تعادل ......................................................................................................................... 40
تون پاسچرال ............................................................................................................................................................... 40
تون عضلانی ................................................................................................................................................................. 41
سیستمهاي عصبی درگیر در تعادل . ........................................................................................................................... 42
سیستم وابران محیطی ................................................................................................................................................ 42
مکانیزمهاي حسی در کنترل تعادل ................................................................................................................................. 42
سیستم بینایی............................................................................................................................................................... 42
سیستم حسی- پیکري . ............................................................................................................................................... 43
سیستم دهلیزي . ........................................................................................................................................................... 43
سیستم عصبی کنترل کننده تعادل ............................................................................................................................ 44
هماهنگی .............................................................................................................................................................................. 45
هماهنگی دو دستی ........................................................................................................................................................ 50
هماهنگی چشم و دست ............................................................................................................................................... 53
زمان واکنش ........................................................................................................................................................................ 55
پیش بینی ............................................................................................................................................................................ 57
حافظه ................................................................................................................................................................................... 59
حافظه فعال و حافظه کوتاه مدت .................................................................................................................................... 60
ادراك و حرکت . ............................................................................................................................................................................. 63
تمرینات ادراکی- حرکتی ............................................................................................................................................................ 63
اختلال در برنامه حرکتی ................................................................................................................................................... 63
فرایند ادراکی- حرکتی ....................................................................................................................................................... 65
حرکات ادراکی- حرکتی ................................................................................................................................................... 67
حرکات مرتبط با مفهوم ادراکی- حرکتی . ....................................................................................................................... 68
تعادل . ................................................................................................................................................................................ 68
آگاهی فضایی . .................................................................................................................................................................. 69
آگاهی زمانی...................................................................................................................................................................... 70
آگاهی بدنی و جهت یابی ............................................................................................................................................... 72
نظریههاي ادراکی- حرکتی ................................................................................................................................................. 72
ث
نظریه ادراکی – حرکتی کپارت ......................................................................................................................................... 73
تحقی یرامون اثر بخشی برنامههاي ادراکی- حرکتی ................................................................................................... 73
تاریخچه و انواع آزمونهاي حرکتی ................................................................................................................................... 74
پیشینه پژوهش ........................................................................................................................................................................ 76
پژوهش هاي داخل کشور ................................................................................................................................................... 76
پژوهش هاي خارج کشور ................................................................................................................................................... 79
نتیجه گیري .............................................................................................................................................................................. 87
فصل سوم : روش شناسی پژوهش
مقدمه ......................................................................................................................................................................................... 91
طرح پژوهش . ............................................................................................................................................................................ 91
جامعه و نمونه آماري ............................................................................................................................................................. 92
مهیارهاي ورود به تحقیق ....................................................................................................................................................... 92
ملاك هاي خروج شرکت کنندگان ...................................................................................................................................... 92
متغیرهاي پژوهش ................................................................................................................................................................... 92
متغیر مستقل: ..................................................................................................................................................................... 93
متغیر وابسته: . ...................................................................................................................................................................... 93
ابزار پژوهش ................................................................................................................................................................................ 93
روش اجراي آزمون هماهنگی دو دستی .......................................................................................................................... 94
روش اجراي آزمون هماهنگی چشم و دست ................................................................................................................... 95
روش اجراي آزمون زمان واکنش ....................................................................................................................................... 96
روش اجراي آزمون زمان پیش بینی ................................................................................................................................. 97
نحوه اجراي آزمون تعادل ایستا .......................................................................................................................................... 97
نحوه اجراي آزمون حافظه کاري وکسلر ........................................................................................................................... 98
سیاهه اختلال هماهنگی رشدي ........................................................................................................................................ 98
نحوه اجراي آزمون تعادل پویا ........................................................................................................................................... 99
فرایند انجام پژوهش ................................................................................................................................................................ 100
پروتکل تمرینی......................................................................................................................................................................... 101
ملاحظات اخلاقی .................................................................................................................................................................... 102
ابزار تجزیه و تحلیل ................................................................................................................................................................. 102
فصل چهارم : یافته هاي پژوهش
مقدمه ......................................................................................................................................................................................... 106
اطلاعات توصیفی مربوط به مشخصات فردي آزمودنیها ................................................................................................. 106
ج
توزیع داده ها . ............................................................................................................................................................................. 107
روش دلتا ............................................................................................................................................................................... 108
آزمون نرمال بودن دادهها ................................................................................................................................................... 110
آزمون فرضیه ها ............................................................................................................................................................................... 111
فرضیه اول ............................................................................................................................................................................. 111
فرضیه دوم . ............................................................................................................................................................................ 113
فرضیه سوم . ........................................................................................................................................................................... 114
فرضیه چهارم ........................................................................................................................................................................ 116
فرضیه پنجم .......................................................................................................................................................................... 117
فرضیه ششم . ......................................................................................................................................................................... 119
فرضیه هفتم .......................................................................................................................................................................... 120
جمع بندي ................................................................................................................................................................................ 122
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیري
مقدمه ....................................................................................................................................................................................... 125
خلاصه پژوهش . ........................................................................................................................................................................ 125
بحث............................................................................................................................................................................................ 127
قابلیتهاي حرکتی .............................................................................................................................................................. 127
قابلیتهاي شناختی............................................................................................................................................................. 131
نتیجه گیري .............................................................................................................................................................................. 133
پیشنهادات . ................................................................................................................................................................................ 135
پیشنهادات کاربردي ........................................................................................................................................................... 135
پیشنهادات پژوهشی ............................................................................................................................................................ 135
پیوست.............................................................................................................................................................................................. 136
منابع ................................................................................................................................................................................................ 136
ح
فهرست نمودار
عنوان صفحه
1- مقایسه پیش آزمون و پس آزمون تعادل ایستا دو گروه تجربی و کنترل ..................................................... 112 - نمودار 4
2- مقایسه پیش آزمون و پس آزمون تعادل پویاي کلی دو گروه تجربی و کنترل ........................................... 114 - نمودار 4
3- مقایسه پیش آزمون و پس آزمون هماهنگی دو دستی دو گروه تجربی و کنترل ..................................... 115 - نمودار 4
4- مقایسه پیش آزمون و پس آزمون هماهنگی چشم و دست دو گروه تجربی و کنترل .............................. 117 - نمودار 4
5- مقایسه پیش آزمون و پس آزمون زمان واکنش انتخابی دو گروه تجربی و کنترل(ثانیه) ........................ 118 - نمودار 4
6- مقایسه پیش آزمون و پس آزمون زمان واکنش ساده دو گروه تجربی و کنترل(ثانیه) ............................. 118 - نمودار 4
7 - مقایسه پیش آزمون و پس آزمون زمان پیش بینی دو گروه تجربی و کنترل (ثانیه) .............................. 120 - نمودار 4
8 - مقایسه پیش آزمون و پس آزمون حافظه کلی دو گروه تجربی و کنترل .................................................... 121 - نمودار 4
خ
فهرست جداول
عنوان صفحه
1- اطلاعات توصیفی مربوط به آزمودنی ها . .............................................................................................................. 106 - جدول 4
2- جدول نتایج پیش آزمون و پس آزمون در دو گروه تجربی و کنترل در قابلیتهاي شناختی ................. 107 - جدول 4
3- جدول نتایج پیش آزمون و پس آزمون در دو گروه تجربی و کنترل در قابلیتهاي حرکتی . ................... 108 - جدول 4
4- دلتاي پیش آزمون و پس آزمون در دو گروه تجربی و کنترل در قابلیتهاي شناختی ........................... 109 - جدول 4
5- دلتاي پیش آزمون و پس آزمون در دو گروه تجربی و کنترل در قابلیتهاي حرکتی ............................. 109 - جدول 4
6- آزمون کلوموگروف- اسمیرنوف در رابطه با دلتاي بین پیش آزمون و پس آزمون در قابلیتهاي - جدول 4
شناختی . ................................................................................................................................................................................. 110
7- آزمون کلوموگروف- اسمیرنوف در رابطه با دلتاي بین پیش آزمون و پس آزمون در قابلیتهاي - جدول 4
حرکتی . ................................................................................................................................................................................... 111
همبسته بین دو گروه تجربی و کنترل در تعادل ایستا . ............................................... 112 t 8- جدول نتایج - جدول 4
مستقل بین میزان تغییرات (دلتا) بین دو گروه آزمایش و کنترل در تعادل ایستا . t 9- نتایج آزمون - جدول 4
112 ................................................................................................................................................................................................ .
همبسته بین دو گروه تجربی و کنترل در تعادل پویا کلی ....................................... 113 t 10 - جدول نتایج - جدول 4
مستقل بین میزان تغییرات (دلتا) بین دو گروه آزمایش و کنترل در تعادل پویاي t 11 - نتایج آزمون - جدول 4
کلی. ........................................................................................................................................................................................ 114
همبسته بین دو گروه تجربی و کنترل در هماهنگی دو دستی . .............................. 115 t 12 - جدول نتایج - جدول 4
مستقل بین میزان تغییرات (دلتا) بین دو گروه آزمایش و کنترل در هماهنگی دو t 13 - نتایج آزمون - جدول 4
دستی . ..................................................................................................................................................................................... 115
همبسته بین دو گروه تجربی و کنترل در هماهنگی چشم و دست ....................... 116 t 14 - جدول نتایج - جدول 4
مستقل بین میزان تغییرات (دلتا) بین دو گروه آزمایش و کنترل در هماهنگی چشم t 15 - نتایج آزمون - جدول 4
و دست . ................................................................................................................................................................................... 117
همبسته بین دو گروه تجربی و کنترل در زمان واکنش ساده و انتخابی... ............ 118 t 16 - جدول نتایج - جدول 4
مستقل بین میزان تغییرات (دلتا) بین دو گروه آزمایش و کنترل درزمان واکنش t 17 - نتایج آزمون - جدول 4
ساده و انتخابی ...................................................................................................................................................................... 119
همبسته بین دو گروه تجربی و کنترل در زمان پیش بینی ..................................... 119 t 18 - جدول نتایج - جدول 4
مستقل بین میزان تغییرات (دلتا) بین دو گروه آزمایش و کنترل در زمان پیش t 19 - نتایج آزمون - جدول 4
بینی ........................................................................................................................................................................................ 120
همبسته بین دو گروه تجربی و کنترل در حافظه فعال کلی.................................... 121 t 20 - جدول نتایج - جدول 4
مستقل بین میزان تغییرات (دلتا) بین دو گروه آزمایش و کنترل در حافظه فعال کلی t 20 -نتایج آزمون - جدول 4
122 ................................................................................................................................................................................................ .
فصل یکم

کلیات پژوهش

اختلال هماهنگی رشدی معمولا با اختلالات حرکتی و شناختی نظیر تعادل، هماهنگی حرکتی، مشکلاتی در زمان واکنش و پیش بینی و حافظه در کودکان مبتلا همراه است. هدف از این مطالعه بررسی تأثیر ۸ هفته برنامه تمرینی ادراکی- حرکتی بر قابلیت های حرکتی و شناختی کودکان مبتلا به اختلال هماهنگی رشدی می باشد. تعداد ۲۰ آزمودنی کودک در دامنه سنی ۸-۱۲ سال از بین کودکان اختلال هماهنگی رشدی مدارس استثنایی شهرستان کرمانشاه حضور داشتند به صورت نمونه در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. پروتکل تمرینی شامل ۸ هفته تمرینات ادراکی- حرکتی بود، که طی سه جلسه در هفته و ۵۰ دقیقه تمرینات انجام می گردید. متغیرهای حرکتی (نظير تعادل ایستا، تعادل پویا، هماهنگی دو دستی، هماهنگی چشم و دست) و شناختی (نظیر زمان واکنش ساده و انتخابی، زمان پیش بینی، حافظه فعال) قبل و بعد از تمرینات توسط ابزار معتبر (تست تعادل ایستای لک لک، تست تعادل پویای Y، دستگاه هماهنگی دو دستی و دستگاه هماهنگی چشم و دست، دستگاه سنجش زمان واکنش ساده و انتخابی، دستگاه زمان پیش بینی، نرم افزار حافظه فعال)، اندازه گیری شد. پس از اطمینان از توزیع طبیعی داده ها با استفاده از آزمون کولمو گرف - اسمیرنوف، از آزمون های t همبسته و مستقل برای مقایسه نتایج درون و بین گروهی استفاده شد. پیشرفت معنی داری در همه متغیرهای اندازه گیری شده از پیش آزمون تا پس آزمون در گروه آزمایش وجود داشت (0/05>p). همچنین یافته ها نشان داد گروه تجربی نسبت به گروه کنترل در متغیرهای اندازه گیری شده به طور معنی داری بهتر بودند (0/05>p). بنابر این الگوی نتایج تحقیق پیشنهاد می کند که انجام تمرینات ادراکی- حرکتی موجب بهبود عملکرد حرکتی و شناختی کودکان دارای اختلال هماهنگی رشدی می شود.