بررسي سواد اطلاعاتي کتابداران شاغل در سازمان اسناد و کتابخانه ملي ايران

فهرست مندرجات

عنوان شماره صفحه

فصل اول: کليات پژوهش

1-1 مقدمه . . . . ... 2

1-2 بيان مسأله. . . . . 5

1-3 تعاريف مفهومي مسأ له . . . ... 7

1-4 اهميت و ضرورت انجام پژوهش. . . . . 9

1-5 اهداف پژوهش. . . . .. . 9

1-5-1 هدف اصلي پژوهش. . . . ... 9

1-5-2 اهداف فرعي پژوهش . . . . 10

1-6 پرسشهاي اساسي پژوهش. . . . ... 10

1-7 متغيرهاي مسأله . . . .. . 11

1-8 فرضيه هاي پژوهش. . . . .. . .. 11

فصل دوم: مباني نظري و پيشينه پژوهش

2 - 1 مقدمه . . . . ... 13

2 - 2 انواع سواد . . . .. . - . 14

2 - 2 - 1 سوادهاي چندگانه. . . . 15

ج

2-2-2 سواد اطلاعاتي. . . . .. . . 23

2 - 2 - 3 سواد فناوري اطلاعات. . . . . 32

2-3 تاريخچه سواد اطلاعاتي. . . . ... 35

2 - 3 - 1 سيرتحول سواداطلاعاتي درخارج از ايران. . . 36

2 - 3 - 2 سيرتحول سواد اطلاعاتي ايران. . . .. . . 51

2 - 4 استانداردهاي سواد اطلاعاتي. . . . 53

2 - 4 - 1 دستورالعملها و استانداردهاي سواد اطلاعاتي . . 54

2-5 مدلهاي سواد اطلاعاتي . . . ... 70

2 - 5 - 1 مدل بروس . . . .. . .. 70

2 - 5 - 2 رويكرد حل مسئله: مدل شش مهارت بزرگ. . . . 70

2 - 5 - 3 نظريه اليس. . . . .. . .. 72

2 - 5 - 4 نظريه کولثاو . . . .. . 76

2 - 5 - 5 مدل جستجوي اطلاعات . . . .. 80

2 - 6 نقش آموزشي کتابخانهها . . . .. 81

2 - 6 - 1 کتابخانههاي آموزشگاهي و دانشگاهي. . . .. . .. 83

2 - 6 - 2 کتابخانههاي تخصصي . . . . 84

2 - 6 - 3 کتابخانه هاي عمومي . . . ... 85

بررسي سواد اطلاعاتي کتابداران شاغل در سازمان اسناد و کتابخانه ملي ايران

2 - 6 - 4 کتابخانه ملي. . . . .. . 85

2 - 7 نقش آموزشي کتابداران. . . . 88

2 - 8 آموزش استفادهکنندگان کتابخانهها . . .. . ... 90

2 - 9 مشكلات کتابداران و کتابخانهها . . .. . ... 96

2-10 مهارت تفكر انتقادي. . . . ... 98

2-11 مهارت تفكر تحليلي)اکتشافي( . . .. . ... 99

2-12 ارتباط سواداطلاعاتي با تفكر انتقادي واکتشافي. . . 100

2 - 13 پيشينه پژوهش در خارج از ايران . . .. . . 102

2 - 14 پيشينه پژوهش در داخل ايران . . .. . .. 114

2 - 15 جمعبندي ونتيجهگيري . . . . 128

فصل سوم: روش پژوهش

3-1 مقدمه . . . . .. 131

3-2 نوع و روش پژوهش. . . . - 131

3-3 جامعه آماري و روش نمونه گيري. . . .. . - 132

3-4 ابزار گردآوري دادها . . . - 132

3-5 اعتبارمحتوايي ابزار گردآوري داده ها . . .. . - ... 133

3-6 پايايي . . . . - .. 133

ه

3-7 روش تجزيه و تحليل داده ها . . .. . - ... 134

فصل چهارم: يافتههاي پژوهش

4-1 مقدمه . . . . 137

4-2 يافته هاي پژوهش. . . . .. . .. 137

4-2-1 ويژگي هاي جنسيت و گروه تحصيلي پاسخگويان. . .. . ... 137

4-3 بررسي ميزان مهارت سواد اطلاعاتي. . . .. . ... 138

4 - 3 - 1 وضعيت پاسخگويي به سوالات سواد اطلاعاتي کتابداران براساس رشتۀ تحصيلي . .. 141

4 - 4 ميزان مهارتهاي کتابداران)اعم از فارغ تحصيلان کتابداريوغيرکتابداري( کتابخانهملي ازنظردرک

درست نيازاطلاعاتيشان. . . . .. . ... 142

4 - 5 ميزان مهارت هاي کتابداران )اعم از فارغ تحصيلان کتابداري و غيرکتابداري( کتابخانه ملي از

نظر راهبردهاي جستجوي اطلاعات . . . 143

4 - 6 ميزان مهارتهاي کتابداران )اعم از فارغتحصيلان کتابداري و غيرکتابداري( کتابخانه ملي

ازنظراستفاده صحيح از اطلاعات . . . 144

4 - 7 ميزان انطباق مهارت هاي سواد اطلاعاتي کتابداران کتابخانه ملي با استانداردها . .. 145

4 - 8 فرضيه اول . . . .. . . 146

4 - 9 فرضيه دوم . . . .. . . 147

فصل پنجم: نتيجهگيري و پيشنهادهاي پژوهش

و

5-1 مقدمه . . . . 149

5-2 خلاصه اي از يافته هاي مشخصات جمعيت شناختي پژوهش . .. . . 150

5 - 3 پاسخ به سوالات اساسي پژوهش. . . .. . 150

5 - 4 آزمون فرضيه هاي پژوهش. . . . 153

5-5 نتيجه گيري . . . .. . 154

5-6 پيشنهادات. . . . .. . .. 158

5-6-1 پيشنهاد براي پژوهشهاي آينده. . . .. . 158

5 - 6 - 2 پيشنهاد به مديران سازمان . . . .. 159

5 - 6 - 3 پيشنهاد به آموزش عالي 160

5 - 6 - 4 پيشنهاد به کتابداران سازمان. . . .. . ... 161

منابع و مآخذ. . . . . .. 163

پيوستها

عنوان

شماره صفحه

پيوست 1 : جدول مولفه ها و استانداردهاي سواد اطلاعاتي در جهان از ديدگاه صاحب نظران . 181

پيوست 2 : پرسشنامه محقق ساخته . .. . .. . . 182

ز

فهرست جداول

عنوان

شماره صفحه

جدول 1 : توزيع فراواني جنسيت و رشته تحصيلي افراد حجم نمونه . 137

جدول 2 : توزيع فراواني ميزان پاسخگويي افراد حجم نمونه به سئوالات آزمون سواد اطلاعاتي به

تفكيک استانداردهاي پنجگانه. . . . . 139

جدول 3 : توزيع فراواني ميزان پاسخگويي به سئوالات سواداطلاعاتي برحسب رشتۀ تحصيلي . 141

جدول 4 آزمون کاي اسكوئر براي بررسي سئوال يكم پژوهش. . .. . ... 142

جدول 5 آزمون کاي اسكوئر براي بررسي سئوال دوم پژوهش. . .. . 143

جدول 6 آزمون کاي اسكوئر براي بررسي سئوال سوم پژوهش. . .. . ... 144

جدول 7 آزمون کاي اسكوئر براي بررسي سئوال چهارم پژوهش. . .. . 145

جدول 8 : نتايج آزمون t براي تعيين تفاوت بين ميزان مهارتهاي سواد اطلاعاتي کتابداران فارغ

التحصيل کتابداري با ساير رشتهها. . . . .. 146

جدول 9 : نتايج آزمون t براي تعيين تفاوت بين ميزان مهارتهاي سواد اطلاعاتي با استاندارهاي

سواداطلاعاتي . . . . 147

ح

فهرست نمودارها

عنوان

شماره صفحه

نمودار 1 : در صد پاسخگويان بر حسب جنسيت و رشتۀ تحصيلي. . .. . 138

نمودار 2 :درصد توزيع فراواني ميزان پاسخگويي افراد حجم نمونه به سئوالات آزمون سواد اطلاعاتي

به تفكيک استانداردهاي پنجگانه.. . . . 140

 

ط

چکيده:

هدف : پژوهش حاضر، بررسي ميزان سواد اطلاعاتي کتابداران سازمان اسناد و کتابخانه ملي ايران

است.سواد اطلاعاتي به مجموعه مهارتهاي شناخت نياز اطلاعاتي، روش يافتن منابع، ارزيابي نتايج

جستجو، ترکيب دانش جديد يافت شده با دانش قبلي و ايجاد دانش جديد و استفاده از آن و توجه به

روند اخلاقي در اين مراحل اطلاق مي گردد. بنابراين سواد اطلاعاتي مجموعه مهارت هايي است که فرد

را قادر مي سازد از مجموعه منابع استفاده شايسته کند و به يادگيرنده مادام العمر تبديل شود. کتابداران

چون بيشترين ارتباط را با منابع دارند از مفهوم سواد اطلاعاتي بيشتر بهره مي گيرند. و مفهوم سواد

اطلاعاتي تنها مختص رشته کتابداري نيست.

روش شناسي : اين پژوهش از رويکرد کمي استفاده کرده و از روش پيمايشي تحليلي بهره ميبرد. -

جامعه آماري 250 نفر کتابداران شاغل در سازمان اسناد و کتابخانه ملي با تحصيلات کتابداري و غير

کتابداري است. لازم به ذکر است از ميان جامعه تحقيق هيچ نوع نمونه گيري صورت نگرفته و کل جامعه

بررسي شد. ابزار گردآوري داده، پرسشنامه محقق ساخته است.

 

و............